Ekspozycja cz.2 – Dlaczego śnieg nie jest biały?

Dzisiaj o ekspozycji nieco dokładniej. Definicję oraz tłumaczenie zamieściłem w poście Ekspozycja cz.1 więc jeśli jeszcze nie mieliście okazji, to zacznijcie właśnie tam.

Zakładam że jesteście początkującymi fotografami albo po prostu robicie fotki okazyjnie, zazwyczaj w trybie automatycznym. W takim przypadku nie ingerujecie w ustawienia aparatu i pozwalacie na to, aby urządzenie rejestrowało światło tak jak zostało to zaprogramowane przez producenta sprzętu. Ja również nie czułem potrzeby aby ingerować w ustawienia aparatu do czasu kiedy postanowiłem udać się zimą z dziećmi na sanki. Byłem wtedy dumnym posiadaczem mojej pierwszej w życiu “cyfrówki”.
Strzelałem fotki jedna za drugą, ale bardzo szybko zwróciłem uwagę na jeden mały szczegół. Pomimo tego, że wokoło było mnóstwo białego śniegu, to na moich zdjęciach przypominał on raczej szaro-burą masę. Fotki były ogólnie jakieś “przytłumione i moim skromnym zdaniem zbyt ciemne. Zacząłem się zastanawiać, dlaczego śnieg na moich fotkach nie jest biały?!

Po powrocie do domu i zgraniu zdjęć na dysk komputera przekonałem się że to na pewno nie była wina ustawień wyświetlacza w aparacie, bo na ekranie monitora śnieg dalej był szaro-bury. Wpadłem w czarną, a raczej szarą rozpacz. Na szczęście tylko na moment, bo po chwili wyciągnąłem zakopaną gdzieś w szufladzie, zapomnianą instrukcję od aparatu i zacząłem czytać. Przypuszczam że to właśnie był ten moment, kiedy zacząłem świadomie odkrywać błędy które popełniam robiąc zdjęcia i szukać możliwości ich naprawienia.

Dowiedziałem się że istnieje coś takiego jak ekspozycja i że jest mierzona w jednostkach EV (Exposure Value). Dowiedziałem się również że mój aparat posiada magiczny przycisk, za pomocą którego można wartość owej ekspozycji zmieniać, co spowoduje że moje zdjęcia będą jaśniejsze lub ciemniejsze. A więc jednak mogę spowodować że śnieg będzie biały! Hurrra!
To jednak mi nie wystarczyło. Zacząłem szukać wyjaśnienia przyczyny, dla której aparat nie potrafi zrobić porządnego zdjęcia w trybie automatycznym i zmusza mnie do brnięcia w jakieś regulacje parametrów. W końcu znalazłem wyjaśnienie w książce pożyczonej od znajomego.

Aparat cyfrowy, a właściwie światłomierz wbudowany w aparat cyfrowy to takie przebiegłe urządzenie, któremu wydaje się że cały świat jest szary. Mało tego! Ponieważ światłomierz mierzy światło odbite, to wydaje mu się również że każdy przedmiot na świecie odbija 18% światła które na niego pada. Tak został zaprogramowany i tak będzie działał.
Kiedy ustawicie aparat w tryb automatyczny i będziecie robić zdjęcia zimą, nie liczcie na to że śnieg na zdjęciach będzie biały. Światłomierz stwierdzi że dla niego jest zbyt dużo światła i będzie się starał zredukować jego ilość do poziomu 18-procentowej szarości. Podobnie będzie podczas wykonywania zdjęć latem na plaży w pełnym słońcu, z tą różnicą że nastąpi przyciemnienie zdjęcia. Tak naprawdę szary śnieg na zdjęciach nie jest spowodowany zmianą barwy, ale zmianą ilości światła rejestrowanego przez matrycę.
Analogicznie, kiedy będziecie chcieli sfotografować czarnego kota, światłomierz zmierzy zbyt małą ilość światła do wykonania “poprawnego” zdjęcia i będzie się starał dość znacznie zwiększyć ilość światła które rejestruje matryca. Co otrzymamy w efekcie? Szarego kocura, a jakże!
Na szczęście każdy aparat cyfrowy wyposażony jest w funkcję kompensacji ekspozycji, której używanie jest dziecinnie proste. Wystarczy odnaleźć na obudowie aparatu ów magiczny guzik o którym wspomniałem wcześniej. Jest on oznaczony ikonką jak na obrazku poniżej.

ikona przycisku kompensacji ekspozycji

Zazwyczaj aby zmienić ustawienia ekspozycji należy wcisnąć przycisk i użyć jakiegoś pokrętła lub klawiszy strzałek. Tutaj niestety musicie sięgnąć do instrukcji Waszego aparatu, gdyż w różnych modelach odbywa się to inaczej.
Jeśli zmienimy wartość EV o jeden stopień w górę w stosunku do wartości wyjściowej, spowodujemy że matryca aparatu zarejestruje dwa razy więcej światła. Z kolei po zmniejszeniu wartości EV o jedną działkę, sensor zarejestruje o połowę światła mniej. Posiadając wiedzę z doświadczeń które opisałem powyżej i umiejętnie zmieniając wartość ekspozycji (EV) będziecie w stanie zarejestrować takie zdjęcie jakie zamierzaliście wykonać.
Podczas manipulowania przyciskiem, aktualna wartość ekspozycji będzie widoczna na ekranie (lub w wizjerze) aparatu w postaci skali lub cyfry. Dzięki temu w każdej chwili będziecie wiedzieć jak jest ustawiony światłomierz i co z tego może wyniknąć.

Skala kompensacja ekspozycji

Jest tu pewien paradoks, który nieco przeczy logice. Jeśli będziemy fotografować zimą, kiedy jest dużo śniegu, to logika podpowie nam aby zmniejszyć wartość EV, bo przecież mamy do czynienia z dużą ilością odbitego światła. Nasz aparat niestety nie działa w sposób logiczny, tylko tak jak go zaprogramowano, więc zamiast zmniejszania musimy zwiększyć wartość EV aby oszukać światłomierz w naszym aparacie.
Najprościej jest zapamiętać prostą zasadę:

Dużo jasnych obiektów – EV w górę / Dużo ciemnych obiektów – EV w dół

Zdjęcie z kompensacją ekspozycji ustawioną na “0”
Kompensacja ekspozycji skorygowane na “+1”

Kiedy już przyzwyczaicie się do używania funkcji kompensacji ekspozycji, gwarantuję że ilość zbyt jasnych lub zbyt ciemnych zdjęć drastycznie spadnie, śnieg na zdjęciach stanie się biały a czarny kot będzie naprawdę czarny, a o to przecież chodzi. Doskonałym przykładem kiedy wręcz obowiązkowo należy wyregulować ekspozycję są zdjęcia wykonywane we mgle. Jeśli nie skorygujemy ustawień aparatu, zamiast pięknego tajemniczego krajobrazu otrzymamy szaro-bure coś. Mgła odbija bardzo dużo światła więc automatyka aparatu przyciemni zdjęcie.
W przypadku kiedy Wasz aparat nie umożliwia ręcznej korekty ekspozycji, możecie spróbować użyć jednego z programów tematycznych, np. “zima”, “śnieg”, “mgła”. Tutaj jednak również zdajemy się na fantazję programistów i nie zawsze efekt jest taki jakiego oczekiwaliśmy.

Udanych zdjęć!

Ten post ma jeden komentarz

  1. Bardzo przydatny tekst! Zwłaszcza gdy teraz śnieg jest często przybrudzony smogiem 😉

Dodaj komentarz

Close Menu